{"id":5433,"date":"2026-08-30T10:43:12","date_gmt":"2026-08-30T08:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.permatechnics.com\/hittegolf-en-droogte-in-de-groenteteelt-6-concrete-tips-om-uw-teelten-te-beschermen\/"},"modified":"2026-09-15T12:35:42","modified_gmt":"2026-09-15T10:35:42","slug":"hittegolf-en-droogte-in-de-groenteteelt-6-concrete-tips-om-uw-teelten-te-beschermen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.permatechnics.com\/nl\/hittegolf-en-droogte-in-de-groenteteelt-6-concrete-tips-om-uw-teelten-te-beschermen\/","title":{"rendered":"Hittegolf en droogte in de groenteteelt: 6 concrete tips om uw teelten te beschermen"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

De zomer van 2026 heeft een realiteit in herinnering gebracht die de groentetelers op het terrein al kennen: de hitte en het watertekort verstoren niet alleen de teelten. Ze ontregelen ook de zaaiingen, het uitplanten, de irrigatie, de oogsten, de bezetting van de bedden en, aan het einde van de keten, de verkoop.<\/p>\n

In Walloni\u00eb hebben de overheden tijdens de zomer van 2026 een verhoogde waakzaamheid rond de waterbevoorrading<\/a> aangehouden, met gebruiksbeperkingen in verschillende gemeenten. Op langere termijn herinnert het Portail de l’agriculture wallonne<\/a> eraan dat de aanhoudende droogtes van 2017, 2018, 2019, 2020 en 2022 de bedrijven zwaar hebben getroffen, en dat de klimaatprojecties een toename aankondigen van het risico op lente- en zomerdroogtes. Het probleem is dus niet langer alleen een teelt redden tijdens drie dagen hittegolf: er moet vroeger worden beslist, de hefbomen moeten worden gecombineerd en er moet worden herpland wanneer het seizoen ontspoort.<\/p>\n

Geen enkele techniek volstaat op zich. Irrigatie, mulchen, schaduw, rassenkeuze, bodemkwaliteit en het aanpassen van de kalender werken vooral wanneer ze op het juiste moment worden ingezet.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

Hefboom<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Wanneer beslissen?<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Beoogd effect<\/b><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Gerichte en gestuurde irrigatie<\/p>\n<\/td>\n

\n

Bij de aanleg van de teelt, daarna in de loop van de week<\/p>\n<\/td>\n

\n

Het water op de juiste plaats en op het juiste moment brengen<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Mulchen<\/p>\n<\/td>\n

\n

Vroeg in het seizoen, op een voldoende vochtige bodem<\/p>\n<\/td>\n

\n

De verdamping beperken en het bodemoppervlak beschermen<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Schaduw en verluchting<\/p>\n<\/td>\n

\n

Voor de aangekondigde hittepiek<\/p>\n<\/td>\n

\n

De hittestress en de verbrandingen verminderen<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Rassenkeuze<\/p>\n<\/td>\n

\n

Bij de bestelling van de zaden<\/p>\n<\/td>\n

\n

De zaaiseries die aan grote hitte zijn blootgesteld veiligstellen<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Structuur en bedekking van de bodem<\/p>\n<\/td>\n

\n

Doorlopend, over meerdere seizoenen<\/p>\n<\/td>\n

\n

Het vermogen van de bodem verhogen om waterschokken te bufferen<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Verschuiving van de kalender<\/p>\n<\/td>\n

\n

Voor of tijdens de risicoperiode<\/p>\n<\/td>\n

\n

Vermijden dat een gevoelig stadium in het verkeerde weervenster valt<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wat hitte en watertekort werkelijk met de teelten doen<\/b><\/h3>\n

Wanneer een bodem uitdroogt, beschikt de plant over minder water om haar weefsels te voeden en haar verdamping op peil te houden. Ze sluit geleidelijk haar huidmondjes om het verlies te beperken. Dat is een doeltreffende overlevingsreactie, maar ze vermindert ook de gasuitwisseling en vertraagt de fotosynthese. De groei, het uitgroeien van de geoogste organen en soms de bevruchting kunnen daar dan onder lijden.<\/p>\n

De symptomen hangen af van de teelt en van het stadium: versneld schieten bij bepaalde slasoorten, spinazie of radijs, slechte vruchtzetting en bloemval bij vruchtgroenten, verwelking, bladverbranding of onregelmatig kaliber. De stress weegt bijzonder zwaar wanneer hij optreedt tijdens de vestiging, de bloei, de bevruchting of het uitgroeien.<\/p>\n

Het Centre wallon de Recherches agronomiques<\/a> rekent waterstress en hittestress, de uitputting van de waterreserves in de bodem en de versnelling van de fenologie tot de belangrijke gevolgen van de klimaatverandering. In de gediversifieerde groenteteelt laten de korte cycli weinig marge: een week verlies op \u00e9\u00e9n zaaiserie kan snel doorwerken op de volgende.<\/p>\n

1. Irrigatie: eerst de sturing, dan pas het perfecte materiaal<\/b><\/h3>\n

Druppelirrigatie wordt vaak voorgesteld als de voor de hand liggende oplossing om water te besparen. Ze kan inderdaad zeer performant zijn, maar het universele cijfer van \u00ab 50 % besparing \u00bb is te simplistisch.<\/p>\n

Het rapport \u00ab Agro\u00e9cologie et besoins en eau \u00bb van het Office fran\u00e7ais de la biodiversit\u00e9<\/a> neemt referenties van IRSTEA en SOLAGRO over die, zonder noemenswaardig opbrengstverlies, een mogelijke besparing van 17 tot 43 % ramen bij de overstap van beregening naar druppelirrigatie in de groenteteelt. Voor het gebruik van sensoren voor de sturing loopt de vermelde vork op tot 45-50 %. Hetzelfde rapport preciseert echter dat die prestaties vari\u00ebren naargelang de teelt, het stadium, de bodem, de praktijken, de verliezen in het netwerk en het klimaatjaar. Het vermeldt zelfs een collectief van groentetelers en fruittelers dat de druppelirrigatie uiteindelijk heeft losgelaten ten voordele van beregening en microporeuze slang, die beter aansloten bij hun context.<\/p>\n

De les is eenvoudig: het beste systeem is dat wat u correct kunt sturen in uw bodem en voor uw teelten.<\/p>\n

Tensiometers of andere hulpmiddelen bij de besluitvorming, waarvan het gebruik gedocumenteerd is door de Chambre d’agriculture de Bretagne<\/a>, kunnen helpen om de irrigatie op het juiste moment te starten en overmatige giften te vermijden. Als algemene richtwaarde komt 20 tot 50 cb overeen met een zone van watercomfort. Het Watermark-cahier van Challenge Agriculture<\/a> stelt vervolgens, als algemene richtwaarden die niet specifiek zijn voor de groenteteelt, gemiddelde startwaarden voor rond 40 cb in zandgrond, 70 cb in leemgrond en 90 cb in kleigrond. Die waarden zijn geen universele drempels: ze moeten worden bijgesteld op de teelt, het stadium, de worteldiepte, de werkelijke textuur van de bodem en het meettoestel.<\/p>\n

De beperkingen nagaan voor u het irrigatieprogramma opstelt<\/b><\/h3>\n

Het recht om water te gebruiken kan tijdens het seizoen veranderen. In Frankrijk gaan de maatregelen, zoals het ministerie van Ecologische Transitie<\/a> in herinnering brengt, van waakzaamheid tot crisis en kunnen ze de irrigatie-uren of bepaalde onttrekkingen beperken; de geldende besluiten zijn te raadplegen op VigiEau<\/a>. In Walloni\u00eb hangt het kader ook af van het type waterwinning: een grondwater- of oppervlaktewaterwinning is, afhankelijk van haar klasse, onderworpen aan een milieuvergunning of aan een aangifte. Bedrijven die water onttrekken buiten de openbare distributie moeten de verbruikte volumes tegen 31 maart aangeven bij SPW ARNE<\/a>. Het is dus nodig om zowel de gebruikte bron, het regime van de waterwinning als de eventuele lokale beperkingen na te gaan.<\/p>\n

2. Mulchen, maar op het juiste moment en met een aangepaste dikte<\/b><\/h3>\n

Een mulchlaag vermindert de directe straling op de bodem, remt de oppervlakkige uitdroging af, beperkt het effect van de wind en kan de afstroming tijdens een onweer vertragen. In de groenteteelt is het dus een interessante hefboom, zowel tijdens droge periodes als bij de terugkeer van intense regen.<\/p>\n

Maar een mulchlaag is niet automatisch gunstig. Aangebracht op een al sterk uitgedroogde bodem kan ze eenvoudigweg een middelmatige watersituatie bestendigen. Het ideaal is ze aan te brengen op een nog vochtige bodem, of na een watergift die de bewerkte zone opnieuw oplaadt.<\/p>\n

De dikte hangt af van het materiaal. Bij een dikke plantaardige mulchlaag is ongeveer 10 cm een vaak gehanteerde richtwaarde, zonder een universele regel te zijn. U moet ook de keerzijden meerekenen: kostprijs, hantering, een mogelijke schuilplaats voor slakken of knaagdieren en de moeilijkere vestiging van de volgende teelt als het materiaal slecht verteert. Mulchen blijft dus een instrument dat aan het systeem moet worden aangepast, geen universele regel.<\/p>\n

3. Schaduw en verluchting: ingrijpen voor de serre een oven wordt<\/b><\/h3>\n

Onder tunnel of serre is de eerste hefboom tegen een hittepiek vaak de verluchting. De deuren voldoende openzetten, de zijkanten oprollen wanneer de structuur het toelaat en anticiperen op de temperatuurstijging vermijden dat er warmte wordt opgestapeld die daarna moeilijk weg te krijgen is. Het praktische doel, gedocumenteerd door Bio en Normandie<\/a>, is zoveel mogelijk onder 30 tot 35 \u00b0C te blijven: daarboven gaat bij tomaat de kwaliteit van het stuifmeel achteruit, wordt de vruchtzetting moeilijker en neemt de activiteit van de hommels af.<\/p>\n

Schaduw komt daar bovenop. Netten, schermen of krijten kunnen de straling die de teelten ontvangen verminderen; onder afdekking vormen waarden in de orde van 30 tot 40 % schaduw een technische richtwaarde. Toch moet dat niveau worden aangepast aan de teelt, aan de lichtsterkte en aan de periode: te veel schaduw kan de fotosynthese, de vroegheid en het gedrag van de bestuivers schaden.<\/p>\n

Die bescherming is bijzonder interessant voor jonge planten die pas zijn uitgeplant en voor teelten die gevoelig zijn voor schieten of voor verbranding. Ze wordt idealiter aangebracht voor de aangekondigde piek, niet wanneer de schade al zichtbaar is.<\/p>\n

Op langere termijn kunnen hagen en agroforestrysystemen het microklimaat wijzigen, maar ze vragen afwegingen rond licht, water, nutri\u00ebnten, afstanden en onderhoud. Die hefboom wordt over meerdere jaren opgezet.<\/p>\n

4. Rassenkeuze en kalender: de hittegolf maanden voor de zomer voorbereiden<\/b><\/h3>\n

Een ras dat bekendstaat als tolerant voor hitte, waterstress of schieten schakelt de waterbehoefte niet uit. Het kan zijn kwaliteit of zijn opbrengst in bepaalde moeilijke omstandigheden wel beter op peil houden.<\/p>\n

Dat is bijzonder interessant voor teelten waar het kwaliteitsverlies snel gaat en moeilijk te herstellen is, zoals bepaalde slasoorten, spinazie of radijs. De fout bestaat erin de prestaties van de rassen pas te ontdekken op het moment dat de hittegolf aankomt.<\/p>\n

De keuze wordt voorbereid bij de bestelling van de zaden. Test enkele referenties op kleine oppervlaktes en registreer de data van zaaien, uitplanten, oogst, schieten en commerci\u00eble verliezen. Na enkele seizoenen bouwt het bedrijf zijn eigen referenties op.<\/p>\n

De kalender telt evenveel als de genetica. Een zaaiserie enkele dagen verschuiven kan soms vermijden dat de hergroei na het uitplanten, de bloei of een ander gevoelig stadium in het warmste venster valt.<\/p>\n

5. Een bodem opbouwen die droge periodes beter kan bufferen<\/b><\/h3>\n

Een bodem in goede structurele staat maakt geen water aan, maar hij kan de regen beter laten infiltreren, de afstroming beperken en een deel van het voor de planten beschikbare water opslaan. Het INRAE<\/a> herinnert eraan dat de nuttige waterreserve van de bodem en de werking ervan centrale elementen zijn in de landbouwdroogte.<\/p>\n

Verschillende hefbomen dragen daartoe bij: een bodembedekking behouden wanneer het systeem het toelaat, verdichting beperken, een stabiele structuur bevorderen en aangepaste organische stof aanbrengen. Groenbedekkers vragen wel sturing: ze beschermen de bodem maar verbruiken ook water. Bij een tekort wordt hun vernietigingsdatum een echte parameter van het waterbeheer.<\/p>\n

Dat is de traagste hefboom van dit artikel: hij wordt over meerdere seizoenen opgebouwd. Het is ook de hefboom die de veerkracht van het bedrijf kan verbeteren tegenover de twee uitersten, droogte en intense regen.<\/p>\n

6. Een zaaiserie herplannen: de gratis hefboom die het domino-effect vermijdt<\/strong><\/h3>\n

De meest onderschatte techniek vraagt pomp noch net noch tonnen mulchmateriaal: het gaat erom de kalender te wijzigen voor een slecht weervenster een zaaiserie doet verliezen.<\/p>\n

Neem een klassieke situatie. Er wordt een hittegolf van meerdere dagen aangekondigd en uw slaplanten zijn klaar om uitgeplant te worden. Tien dagen wachten is niet noodzakelijk mogelijk: de planten kunnen verouderen in de opkweek, in de lengte schieten of gevoeliger worden voor doorschieten. De juiste afweging kan zijn het uitplanten te behouden onder bescherming, met een aangepaste startbeurt water, en tegelijk de volgende zaaiserie te verschuiven.<\/p>\n

Maar \u00e9\u00e9n datum verplaatsen verplaatst nooit alleen die ene.<\/p>\n

De volgende zaaiing schuift op. Het uitplanten schuift op. De onkruidbestrijding en de opvolging volgen. De oogst verschuift, soms met een andere termijn omdat de groeisnelheid met het seizoen verandert. Het bed komt later vrij. De volgende teelt wordt geraakt. De werklast vervormt en de beschikbare volumes voor de verkoop kunnen een gat slaan in de groentepakketten, de AMAP of de marktkraam.<\/p>\n

Bij \u00e9\u00e9n teelt blijft die cascade beheersbaar. Bij vijftien teelten en enkele tientallen zaaiseries niet meer. Een notitieboekje klopt al snel niet meer en een rekenblad vraagt om de afhankelijkheden handmatig te hernemen. PermaTechnics behandelt precies dat probleem: wanneer een plantdatum of een datum van opkweek wordt gewijzigd, kunnen de taken die aan het teeltschema hangen rond die nieuwe referentie worden herschikt, zonder te verplaatsen wat al is uitgevoerd. Concreet ziet de groenteteler onmiddellijk hoe die verschuiving doorwerkt op de taken, op de werklast en op de bezetting van de bedden, zonder elke regel van een rekenblad te moeten hernemen.<\/p>\n

Dat doet het uiteraard niet regenen en het vervangt noch een goede irrigatie noch een goed beheerde bodem. Het nut ligt elders: het tweede verlies vermijden, dat wat optreedt wanneer de weersgril een organisatieprobleem wordt.<\/p>\n

Wat nu doen, en wat deze winter doen?<\/b><\/h3>\n

De beslissingen per tijdshorizon scheiden vermijdt dat alles in urgentie wordt behandeld.<\/p>\n

Vandaag en in de komende dagen: de werkelijke vochttoestand controleren, de jonge aanplantingen veiligstellen, de afdekkingen openen, het netwerk nakijken, de schaduw aanbrengen voor de piek en beslissen welke zaaiseries behouden of verschoven moeten worden.<\/p>\n

Na het seizoen en tijdens de winter: de rassen vergelijken, de bedden die het moeilijk hadden, de opbrengsten en de werkelijk gerealiseerde data; daarna de bestellingen van zaden, de productievensters, de dimensionering van de irrigatie en de soepelheid van het teeltplan aanpassen.<\/p>\n

De gegevens die u bijhoudt om het volgende jaar beter te beslissen<\/b><\/h3>\n

Een moeilijk seizoen wordt nuttig als het bruikbare informatie nalaat. Vijf gegevens volstaan al om de beslissingen vooruit te helpen:<\/p>\n

    \n
  1. De werkelijk gerealiseerde data: zaaien, uitplanten, begin en einde van de oogst.<\/li>\n
  2. De zaaiseries die te maken kregen met doorschieten, verbranding, bloemabortie of kaliberverlies, met het ras en het stadium.<\/li>\n
  3. De keuzes bij de irrigatie: welke bedden voorrang kregen en met welk resultaat.<\/li>\n
  4. De opbrengsten of volumes die werkelijk zijn geoogst op de getroffen zaaiseries.<\/li>\n
  5. De wijzigingen aan de planning en hun gevolgen voor de volgende teelt en voor de werklast.<\/li>\n<\/ol>\n

    Met twee of drie jaar samenhangende gegevens wordt een indruk geleidelijk een bedrijfsreferentie. U weet welke zaaiseries het geregeld moeilijk hebben, welke rassen het verdienen om behouden te worden en welke periodes vermeden of veiliggesteld moeten worden.<\/p>\n

    Veelgestelde vragen<\/b><\/h3>\n

    Wanneer moet u water geven tijdens een hittegolf?<\/b><\/p>\n

    Er bestaat geen ideaal uur voor alle systemen. Bij beregening beperken de koelere periodes doorgaans de verliezen door verdamping, en u moet ook rekening houden met de duur dat het blad nat blijft en met het sanitaire risico. Bij druppelirrigatie is de keuze van het uur vaak minder bepalend dan de gift, de duur en de werkelijke vochttoestand van de wortelzone.<\/p>\n

    Is druppelirrigatie altijd zuiniger dan beregening?<\/b><\/p>\n

    Nee. De referenties die het OFB<\/a> heeft samengebracht wijzen op een aanzienlijk besparingspotentieel in de groenteteelt, maar de resultaten hangen sterk af van de context. Een slecht gedimensioneerde of slecht gestuurde druppelirrigatie kan minder relevant zijn dan een ander systeem dat correct is aangepast aan de bodem en aan de teelt.<\/p>\n

    Welke dikte moet een mulchlaag hebben?<\/b><\/p>\n

    Er is geen universele dikte voor alle materialen. Voor een dikke plantaardige mulchlaag van het type stro is ongeveer 10 cm een gangbare richtwaarde. Het doel is vooral een voldoende dichte en duurzame bedekking te krijgen zonder de teelt te hinderen of het vervolg van de vruchtwisseling overdreven te bemoeilijken.<\/p>\n

    Mag u irrigeren tijdens een droogtebeperking?<\/b><\/p>\n

    Dat hangt af van het land, van het niveau van de beperking, van de gebruikte bron en van het lokale besluit. In Frankrijk laat VigiEau<\/a> toe de geldende maatregelen te raadplegen. In Walloni\u00eb moet u de gemeentelijke beslissingen en de eventuele maatregelen rond onttrekkingen nagaan. Bouw nooit een irrigatieplan op een algemene regel die u in een artikel hebt gevonden.<\/p>\n

    Met welke hefboom beginnen als er nog niets op poten staat?<\/b><\/p>\n

    Begin met wat onmiddellijk beslist kan worden: de gevoelige stadia veiligstellen, de kalender corrigeren en de sturing van het beschikbare water verbeteren. Mulchen en schaduw kunnen snel volgen. De rassenkeuze, de verbetering van de bodem en de investeringen in irrigatie worden daarna voorbereid voor de volgende seizoenen.<\/h6>\n

    Wat u moet onthouden<\/b><\/h3>\n

    Hittegolf en droogte beheert u minder met \u00e9\u00e9n enkel recept dan met de kwaliteit van de beslissingen: weten wanneer u irrigeert, wanneer u beschermt, wanneer u een zaaiserie verschuift en welke informatie u bijhoudt voor het volgende seizoen.<\/p>\n

    De echte inzet is te vermijden dat een gril van enkele dagen de zaaiseries die erachter komen ontregelt.<\/p>\n

    PermaTechnics is ontworpen voor gediversifieerde groenteteeltbedrijven die die afhankelijkheden dagelijks moeten beheren. Om concreet te zien hoe u een teelt verschuift zonder de hele planning die ervan afhangt handmatig opnieuw te maken, laat een demonstratie toe rechtstreeks van een re\u00ebel planningsgeval te vertrekken.<\/p>\n

    Belangrijkste bronnen<\/b><\/h3>\n